La Pilastra 2026ko apirilean eratu zen elkarte gisa, baina senideek eta memoria demokratikorekiko ardura duten pertsonek abian jarri dituzten hainbat ekimenen ondorio da, batez ere azken hilabeteetan. Hauek dira mugarri nagusietako batzuk:
1979
Zanbranako gorpuzkiak lurpetik ateraz
Trantsizio betean, Eltziegon eraildako bizilagunen familiarteko talde bat, garai hartan UCDko alkate zen Ildefonso Gonzalezen baimenik gabe, Zanbranan eraildako Eltziegoko bizilagunen gorpuzkiak beren kabuz lurpetik ateratzeko antolatzen da, eta Eltziegoko hilerrira eramaten dituzte. Gaur egun gorpuzki horiek bertan ehortzita daude. Aldeanueva de Ebroko auzokideek (irudian) berdina egiten dute Eltziegon zeuden beren senideen gorpuzkiekin.
2024
Lehen ikerketa akademikoak
Senideekin lehen harremanak izan ondoren,Javier Gomez Calvo EHU/UPVko historialariak Arabako Errioxan izandako errepresio frankistaren ikerketan sakontzen du, No vuelvas si no vences (errepresioa Laguardian) eta Paseo de la perra gorda (Eltziego) liburuak argitaratuz.
2025
Frankismoaren aztarnak
Memoria demokratikoarekiko ardura duen pertsona talde batek Gorrebuston (Oion) eta Mañuetan inskripzio bana antzematen ditu. Horietan 1936ko estatu kolpea babestu zutenak goraipatzen dira, memoriaren legeen aurka egiten. Arabako Errioxako elkarte sozialistaren salaketaren ondorioz, Gorrebustoko plaka egun gutxi barru kentzen da, baina Mañuetako udal jabetzako eraikin baten ateburuko inskripzioak legea urratzen jarraitzen du.
2025
Lehen omenaldia Eltziegon
Paseo de la perra gorda liburuaren aurkezpenarekin bat eginez, errepresio frankistaren biktimen senitartekoekin batera, Arabako sozialistek Eltziegoko hilerrian biktimei aitorpena eta omenaldia egiteko lehen ekitaldia egitea sustatzen dute.
2025
Ekimenak Zanbranan
Datu historikoen, 1979ko deshobiratzeen testigantzen eta beste zantzu batzuen arabera, Zanbranako hilerrian frankismoaren errepresioaren ia hogei biktimaren gorpuzkiak daude oraindik, eta senitartekoek eta sentsibilizatutako pertsonek ikerketa berriak sustatzen dituzte biktimei kendu zieten duintasuna itzultzen saiatzeko.
2026
La Pilastra elkartearen eraketa
Lehen ekimen horien ondorioz, 2026ko apirilean La Pilastra Memoria eta Kultura Demokratikoa elkartea legez eratzen da, oroimenezko ekintzak sustatzeko, biktimen duintasuna berrezartzeko, errepresio frankista ikertzeko eta kultura demokratikoa sustatzeko..
